Jak wprowadzić zmiany do umowy o pracę, które mają obowiązywać pracownika tylko przez pewien czas? Jakie są warunki powierzenia pracownikowi innej pracy?

Jeśli zmiany w treści umowy o pracę mają charakter przejściowy, tj. będą obowiązywały pracownika nie dłużej niż 3 miesiące i dotyczą ściśle określonych kwestii, które omawiamy dalej, pracodawca może pozwolić sobie na czasową jednostronną modyfikację treści stosunku pracy (art. 42 § 4 kp) Nie ma wtedy potrzeby wprowadzania trwałych zmian w treści umowy o pracę. Po ustaniu okoliczności uzasadniających zmiany, treść stosunku pracy powraca do swojej pierwotnej postaci.

Przykład z życia

• Konieczność dokonania czasowych zmian może pojawić się np. wówczas, gdy z powodu panującej epidemii grypy większa część załogi przebywa na zwolnieniach lekarskich. Pracodawca może wtedy obecnych pracowników przydzielić do innych prac, w sposób gwarantujący właściwe funkcjonowanie zakładu pracy, bez zmiany wysokości ich wynagrodzenia.

Powierzenie innej pracy ? warunki
Warunki, pod którymi można czasowo powierzyć pracownikowi wykonywanie innej pracy niż ta, która została ustalona w umowie o pracę, są wyraźnie określone w art. 42 § 4 kp. Pracodawcy wolno to zrobić, jeżeli spełnione są jednocześnie wszystkie niżej wymienione warunki:

• w przypadkach uzasadnionych potrzebami pracodawcy,
• nie powoduje to obniżenia wynagrodzenia,
• powierzona praca odpowiada kwalifikacjom pracownika i
• będzie wykonywana tylko przez określony czas, nie dłuższy niż 3 miesiące w roku kalendarzowym.

Wszystkie te warunki muszą zostać spełnione łącznie (art. 42 § 4 kp).
Pamiętaj, że powierzenie pracownikowi pracy innej pracy niż ta, która została ustalona w umowie o pracę, w innych niż ww. przypadkach będzie uznane za bezprawne, a pracownik będzie mógł odmówić wykonania takiego polecenia służbowego.

Uzasadnione potrzeby pracodawcy
O uzasadnionych potrzebach pracodawcy możemy mówić wówczas, gdy chodzi o zapewnienie prawidłowego funkcjonowania zakładu pracy. Czasowa zmiana treści stosunku pracy pozwala w takim przypadku uniknąć ewentualnych strat, a także komplikacji i utrudnień związanych z prowadzoną działalnością (np. w czasie przestoju).

Przykład z życia

• Pracownik wraca do pracy w wyniku przywrócenia do pracy przez sąd. Jego stanowisko pracodawca powierzył już jednak innemu pracownikowi. Potrzebuje więc czasu na dokonanie odpowiednich przesunięć personalnych i stworzenie warunków umożliwiających zatrudnienie powracającego pracownika (możliwość taką dopuścił SN w wyroku z 18 sierpnia 1976 r., I PR 103/76, PiZS 11/1978).

Inną uzasadnioną potrzebą pracodawcy może być konieczność zastąpienia nieobecnego (np. z powodu choroby) pracownika. Czasowa zmiana na stanowiskach jest uzasadniona szczególnie wówczas, gdy brak obsady danego stanowiska pracy mógłby spowodować zakłócenia w normalnym funkcjonowaniu zakładu.

Zgodność z kwalifikacjami pracownika
Powierzona czasowo praca musi odpowiadać kwalifikacjom pracownika:

• nie może wymagać kwalifikacji wyższych niż te, które pracownik posiada,
• nie wolno wykwalifikowanemu pracownikowi powierzyć wykonywania pracy, która wymaga bardzo niskich lub wręcz nie wymaga żadnych kwalifikacji.

Zasadę tę wyraźnie potwierdził Sąd Najwyższy (wyrok z 8 maja 1997 r., I PKN 131/97, OSNAP 6/1998/178), który stwierdził, że powierzenie pracownikowi wykwalifikowanemu (technik chemik) pracy niewymagającej żadnych kwalifikacji jest naruszeniem prawa (tj. art. 42 § 4 kp). W tym konkretnym przypadku za pracę niewymagającą kwalifikacji uznane zostało sprzątanie pomieszczeń zakładu pracy.

Wynagrodzenie
Pamiętaj także, że czasowe powierzenie pracownikowi innej pracy nie może wiązać się z obniżeniem wynagrodzenia, jakie pracownik otrzymuje. Nie oznacza to jednak, iż można powierzyć pracownikowi tylko taką pracę, za którą przysługuje co najmniej takie wynagrodzenie, jakie pracownik otrzymywał do tej pory. Można powierzyć również wykonywanie takiej pracy, za którą przysługuje niższe wynagrodzenie. Do sytuacji takiej może dojść np. w przypadku zastępstwa, gdy nieobecny pracownik zatrudniony był na stanowisku, z którym wiązało się niższe wynagrodzenie. Jeśli jednak pracodawca powierzy czasowo wykonywanie pracy gorzej płatnej, będzie musiał wypłacić pracownikowi wynagrodzenie co najmniej w takiej wysokości, w jakiej pracownik otrzymywał je dotychczas.

Ograniczenie czasowe
Powierzenie wykonywania innej pracy jest ograniczone czasowo. W ciągu roku kalendarzowego pracodawca może korzystać z tej przejściowej zmiany w umowie o pracę przez okres nieprzekraczający 3 miesięcy. Na te 3 miesiące może składać się kilka krótszych okresów – wówczas musi brać pod uwagę ich łączną długość.

Przykład z życia

• Pracownikowi powierzono wykonywanie pracy innego rodzaju od 1 października danego roku kalendarzowego do końca marca następnego roku kalendarzowego.

W takiej sytuacji pracownik wykonuje inną pracę niż wynikająca z jego umowy łącznie przez 6 miesięcy, ale zachowany jest wymóg wykonywania tej pracy maksymalnie przez 3 miesiące w danym roku kalendarzowym. Od 1 kwietnia pracownik musi wrócić do wykonywania swojej dotychczasowej pracy lub też może wykonywać dalej powierzoną mu pracę, ale w trybie porozumienia zmieniającego treść umowy o pracę lub odpowiednio wcześniej wręczonego mu wypowiedzenia zmieniającego.

Wyjątek: przestój
Praca innego rodzaju może być wykonywana przez cały czas trwania przestoju. Pracodawca nie jest w tym przypadku ograniczony 3-miesięcznym limitem. Może więc zlecić wykonywanie pracy innego rodzaju tak długo, jak długo trwa przestój, nawet jeśli jest to okres dłuższy niż 3 miesiące.